Doğrusu, göylərin və yerin xəlq edilməsində, gecə ilə gündüzün bir-birini əvəz etməsində ağıllı adamlar üçün dəlillər vardır. (3. Ali İmran surəsi, 190-cı ayə)
Maraqlı Coğrafiya — Günəş işığı, gecə-gündüz sərhədi, enlik, uzunluq, saat qurşaqları və fəsilləri sadə izahlar və interaktiv Yer kürəsi ilə öyrənmək üçün hazırlanıb.
Bir çox mövzu — Günəşin mövqeyi, gündüz uzunluğu, saat qurşaqları, fəsillər və koordinatlar — yalnız oxumaqla deyil, vizual müşahidə ilə daha yaxşı başa düşülür.
Yer üzərində istənilən məkanı koordinatlarla necə tapmağı sadə formada öyrən.
Günəş şüalarının Yerə necə düşdüyünü və bunun fəsillərə necə təsir etdiyini gör.
Saat qurşaqları, gün çıxışı, gün batışı və gündüz uzunluğunu müqayisə et.
Bu yazıları həm ayrıca oxuya, həm də “Canlı Yer Kürəsi” səhifəsindəki simulyasiya ilə birlikdə istifadə edə bilərsən.
Günəşin çıxma istiqaməti fəsillərə görə dəyişir. Bunun əsas səbəbi Yer oxunun əyri olmasıdır.
Yer öz oxu ətrafında fırlanır, eyni zamanda Günəş ətrafında hərəkət edir. Yer oxu təxminən 23.5° əyri olduğu üçün il ərzində Günəş şüalarının Yerə düşmə bucağı dəyişir. Buna görə yayda Günəş daha şimaldan, qışda isə daha cənubdan çıxmış kimi görünür.
Enlik və uzunluq Yer üzərində istənilən məkanı dəqiq tapmaq üçün istifadə olunan koordinat sistemidir.
Enlik Ekvatora görə şimal və cənub istiqamətində ölçülür. Uzunluq isə Qrinviç meridianına görə şərq və qərb istiqamətində ölçülür. Bu iki rəqəm birlikdə xəritədə bir nöqtənin dəqiq yerini göstərir.
Yayda günlərin uzun, qışda isə qısa olması Yer oxunun əyriliyi və Günəş şüalarının bucağı ilə bağlıdır.
Şimal yarımkürəsi Günəşə tərəf meyllənəndə burada yay olur və gündüzlər uzanır. Altı ay sonra vəziyyət əksinə dəyişir. Ekvatora yaxın yerlərdə isə gündüz və gecə uzunluğu il boyu daha sabit qalır.
Yer 24 saata öz oxu ətrafında tam fırlanır. Buna görə müxtəlif uzunluqlarda yerli vaxt fərqli olur.
Yer 360° fırlanmanı 24 saata tamamlayır. Deməli, 1 saatda təxminən 15° uzunluq fərqi yaranır. Buna görə saat qurşaqları istifadə olunur. Amma ölkə sərhədləri və inzibati qərarlar da real saat qurşaqlarına təsir edir.
Ekvator Günəş şüalarını il ərzində daha birbaşa qəbul etdiyi üçün gündüz və gecə uzunluğu çox dəyişmir.
Qütblərə doğru getdikcə gündüz uzunluğu daha çox dəyişir. Yüksək enliklərdə yayda çox uzun gündüzlər, qışda isə çox uzun gecələr müşahidə oluna bilər.
Zenit nöqtəsi Günəşin Yer səthinə 90° bucaqla düşdüyü yerdir. Bu nöqtə il ərzində dəyişir.
Günəş zenitdə olanda şüalar həmin yerə düz yuxarıdan düşür və kölgə çox qısa olur. Zenit nöqtəsi yalnız Xərçəng və Oğlaq dönən dairələri arasında hərəkət edir.
Gün, saat, şəhər, enlik və uzunluğu dəyişərək Günəş işığı, gündüz uzunluğu və koordinatları canlı şəkildə müşahidə et.
Canlı Yer Kürəsinə keç →